A, B, C zasad podatkowych - Co to jest powszechność opodatkowania?


System podatkowy każdego kraju oparty jest o pewne zasady podatkowe, czyli zestaw zaleceń, jakie zostały sformułowane przez specjalistów z dziedziny ekonomii i finansów. Są one usankcjonowane przez państwo. W Polsce jedną z zasad podatkowych jest powszechność opodatkowania, która zaliczana jest do zasad sprawiedliwości. Na czym ona polega?

 

Czym jest zasada powszechności w systemie podatkowym?

Powszechność opodatkowania w Polsce polega na tym, że zasadniczo ciężary podatkowe powinny mieć charakter powszechny i obejmować całe polskie społeczeństwo. Przejawia się to w tym, że każdy obywatel czy przedsiębiorca powinien być objęty podatkiem danego rodzaju, m.in. podatkiem dochodowym.

Po raz pierwszy zasada powszechności opodatkowania, czyli równości podatkowej, została sformułowana przez Adama Smitha. W rozumieniu klasycznym zakładała ona, że podatnicy bez względu na przynależność stanową czy wykonywaną pracę zawodową, którzy uzyskują taki sam dochód - powinni być traktowani tak samo, bez żadnych przywilejów. W momencie wymyślenia tej zasady przez Adama Smitha stała się ona rewolucyjna. Była w istocie zasadą powszechnego opodatkowania wszystkich obywateli. Twórca tejże zasady postulował zniesienie różnic i przywilejów stanowych. Zasada ta stanowiła dopełnienie nowej idei równości ludzi wobec prawa.

Adam Smith chciał, aby podatki płacili wszyscy, bez względu na pochodzenie, i aby wszyscy mieli przy tym takie same prawa.

W Polsce zasada powszechności opodatkowania nie jest wypełniana w 100 procentach, bowiem podatku dochodowego nie opłacają rolnicy. Trudno powiedzieć, czy zmieni się to w przyszłości. Na razie nic na to nie wskazuje, choć wielu polityków mówiło już na forum różnego rodzaju mediów o potrzebie objęcia podatkiem dochodowym w odpowiedniej stawce również środowiska rolnicze.

Obowiązki podatkowe rezydentów

Polscy podatnicy rozliczają się z całości swoich dochodów w Polsce, bez względu na to, gdzie zostały one pozyskane. Wszyscy podatnicy posiadający status polskiego rezydenta podatkowego opłacają podatek dochodowy w odpowiedniej formie. Warto przy tym podkreślić, że rozliczenia roczne PIT polskich podatników muszą obowiązkowo uwzględniać ich wszystkie dochody - zarówno te pozyskane na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, jak i te pozyskane za granicą, również w kilku krajach.

Mianem polskiego rezydenta podatkowego można określić osobę, której przypisywany jest nieograniczony obowiązek podatkowy, przejawiający się w tym, że podatnik musi całość swoich przychodów rozliczyć na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Żeby określić, czy podatnik jest rezydentem podatkowym w Polsce, musi mieć na terenie Polski stałe miejsce zamieszkania lub centrum interesów życiowych. Za rezydenta podatkowego uznaje się w naszym kraju podatnika, który:

  • posiada na terenie Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych

albo:

  • przebywa na terenie Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z zagranicy, ale nie spełnia kryterium uznania go za rezydenta podatkowego w Polsce, to w naszym kraju będzie zobowiązany wyłącznie do rozliczenia z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych tylko tych zarobków, które uzyskał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek ten może zostać dodatkowo ograniczony na mocy zawartych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Tryb opłacania podatków

Jeśli tylko w danym roku podatkowym konkretna osoba osiągała jakiekolwiek dochody, najprawdopodobniej zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania będzie się musiała z nich rozliczyć z fiskusem. Można tego dokonać, składając do właściwego względem swego miejsca zamieszkania Urzędu Skarbowego - odpowiednie rozliczenie roczne PIT. W zależności od wybranej metody opodatkowania i źródła uzyskiwanych dochodów, PITy składane są na następujących formularzach:

  • PIT-37 – druk właściwy dla podatników osiągających dochody za pośrednictwem płatnika, opodatkowane na zasadach ogólnych, według skali podatkowej
  • PIT-36 – druk właściwy dla podatników osiągających dochody bez pośrednictwa płatnika, opodatkowane na zasadach ogólnych, według skali podatkowej
  • PIT-28 – druk właściwy dla podatników rozliczających się na podstawie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych
  • PIT-36L – druk właściwy dla podatników osiągających dochody opodatkowane według podatku liniowego
  • PIT-16A – druk właściwy dla podatników rozliczających się na podstawie karty podatkowej
  • PIT-38  – druk właściwy dla podatników osiągających dochody kapitałowe
  • PIT-39 – druk właściwy dla podatników osiągających dochody ze zbycia nieruchomości nabytych lub wybudowanych w roku 2009, 2010, 2011 i 2012