Bracia prowadzą oddzielne (jednoosobowe) firmy - jak przekształcić je we wspólną spółkę cywilną?


Firma jednoosobowa zwykle jest zakładana na początku drogi w biznesie przedsiębiorcy. Jest ona opłacalną formą prowadzenia działalności przy rozpoczynaniu prowadzenia firmy, ale z czasem odpowiedzialność ponoszona przez osobę fizyczną staje się zbyt duża, a podjęcie nowych inwestycji zbyt ryzykowne. Wtedy warto zastanowić się nad tym, aby własna działalność gospodarcza została przekształcona w spółkę. Jednoosobowa działalność może zostać zamieniona na przykład na spółkę cywilną. Jak rozlicza się spółka cywilna w ramach PIT? Czy jej rozliczenie podatkowe składane jest na takich samych zasadach, jak w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej? Czy można połączyć dwie prowadzone oddzielnie działalności dwóch braci w jedną, wspólną spółkę cywilną?

 

Możliwości przekształcenia jednoosobowej działalności

Dwóch braci prowadzących oddzielne, odrębne względem siebie własne jednoosobowe działalności gospodarcze, mogą je połączyć i utworzyć z nich wspólną spółkę cywilną. Można tego dokonać poprzez wniesienie jednoosobowych działalności gospodarczych aportem do nowo utworzonej spółki cywilnej. Innym sposobem jest likwidacja dotychczasowych działalności i utworzenie nowej spółki cywilnej oraz sprzedaż majątku działalności na rzecz spółki.

Najkorzystniejsze dla braci będzie wniesienie ich działalności gospodarczych aportem do spółki cywilnej, co polega na założeniu spółki przed likwidacją działalności. Pozwala to przedsiębiorcom na uniknięcie konieczności zapłaty podatku VAT od spisu z natury. Aport tego rodzaju możliwy jest na podstawie art. 551 Kodeksu cywilnego.

Ważne!

Jeśli w związku z aportem do spółki przechodzi majątek, przy którego nabyciu przedsiębiorcy korzystali z odliczenia VAT, to w momencie przeniesienia będą musieli dokonać korekty VAT. Wniesienie przez braci wkładu do spółki cywilnej w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa w zamian za udziały w spółce, jest postrzegane przez fiskusa jako odpłatne zbycie. Powstaje wówczas przychód, który jednak jest zwolniony z opodatkowania podatkiem dochodowym na mocy art. 21 ust. 1 pkt 50b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 roku.

Przedsiębiorca będzie musiał zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych - PCC. Każdy z braci będzie musiał zapłacić taką daninę w terminie 14 dni od dnia przeniesienia aportu i w związku z tym wypełnią oni druk PCC-3.

Na nowo utworzoną spółkę cywilną przechodzą niektóre prawa i obowiązki z dotychczas prowadzonych przez braci działalności jednoosobowych. Spółka otrzymuje podczas rejestracji nowy numer NIP, dlatego będzie musiała zmienić nazwę.

Opodatkowanie spółki cywilnej

Spółka cywilna jest spółką osobową, zakładaną na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Ma obowiązek ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych w podatkowej Księdze Przychodów i Rozchodów, jeśli jej przychody za poprzedni rok podatkowy wyniosły co najmniej równowartość w polskich złotych, 1,2 mln euro. KPiR stanowi także podstawę dla rozliczania się spółki cywilnej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.

Istotne jest i to, że podatku dochodowego PIT nie jest spółka cywilna, ale jej wspólnicy, którzy z działalności spółki osiągają przychody podlegające opodatkowaniu. Dlatego płatnikami będą bracia, którzy założyli taką spółkę na podstawie wcześniejszych, jednoosobowych działalności gospodarczych prowadzonych oddzielnie. Rozliczenie podatkowe wspólników spółki cywilnej musi ujmować takie dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Udział w przychodach ze spółki dla każdego wspólnika spółki cywilnej określa się odrębnie, proporcjonalnie do prawa w udziale w zysku. Przychody te podlegają zsumowaniu z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali podatkowej. Co ważne, obaj bracia prowadzący spółkę cywilną muszą w ten sam sposób opodatkować swoje przychody i zgłosić wybraną formę opodatkowania fiskusowi. Deklaruje się ją w zgłoszeniu rejestracyjnym spółki. Jeśli będzie to metoda opodatkowania na zasadach ogólnych, według dwustopniowej skali podatkowej, to wspólnicy tej spółki będą zobowiązani do odprowadzenia zaliczek na podatek dochodowy w ciągu całego roku podatkowego.

Dochody spółki cywilnej mogą być opodatkowane podatkiem PIT albo na zasadach ogólnych, według skali podatkowej lub według stawki liniowej, niezależnej od wysokości uzyskanego w danym roku podatkowym dochodu. W obu przypadkach podstawą opodatkowania jest dochód spółki, uzyskany z pozarolniczej działalności gospodarczej spółki. Dochód jest różnicą pomiędzy przychodem, a kosztem jego uzyskania. Skala podatkowa zakłada opodatkowanie dochodów według 18 lub 32 proc. stawki, a podatek liniowy - według jednolitej, 19 proc. stawki podatku PIT. Podatek w skali podatkowej naliczany jest zgodnie z zasadą:

  • 18 proc. minus kwota zmniejszająca podatek 556,02 zł dla dochodu do 85 528 zł,
  • 14 839, 02 zł + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł dla dochodu powyżej pierwszego progu skali podatkowej.

Wspólnicy spółki osobowej, w tym spółki cywilnej, mogą opłacać podatek dochodowy ryczałtem, kiedy podstawą opodatkowania jest przychód, bez pomniejszania go o koszty uzyskania. Stawka ryczałtu jest ustalana według rodzaju działalności gospodarczej spółki przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego.

Wspólnicy w spółce cywilnej nie mają możliwości oddzielnego opodatkowania uzyskiwanych w ramach spółki przychodów. Jeśli działalność gospodarcza wspólników jest prowadzona w formie spółki osobowej, wówczas wspólnicy muszą jednomyślnie zdecydować o wyborze formy opodatkowania.