Czy dane podatkowe firm mogą być podawane do opinii publicznej?


Fiskus gromadzi dane podatkowe dotyczące wielu różnych podmiotów, między innymi prywatnych podatników, firm będących płatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz płatników podatku dochodowego od osób prawnych. Urzędy skarbowe w Polsce obowiązuje tajemnica skarbowa. Wkrótce zostanie ona częściowo uchylona, za sprawą przyjętego przez rząd projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Na czym będzie to polegać?

 

Tajemnica skarbowa

W dziale VII Ordynacji podatkowej zawarte są ustalenia dotyczące tajemnicy skarbowej w podatkach obowiązujących w Polsce. Tajemnicą objęte są wszystkie indywidualne dane zawarte w deklaracjach PIT oraz innych dokumentach, jakie składają w urzędach skarbowych w całym kraju lub przez internet, podatnicy, płatnicy lub inkasenci. Tajemnicę skarbową stosuje się również w stosunku do danych, jakie zawarte są:

  • w informacjach podatkowych, jakie przekazywane są organom podatkowym inne podmioty niż wskazane powyżej,
  • w aktach dokumentujących czynności sprawdzające,
  • w aktach postępowania podatkowego, postępowania w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe lub w aktach postępowań kontrolnych,
  • w dokumentacji rachunkowej organu podatkowego,
  • we wszelkiego typu informacjach uzyskanych przez organy podatkowe z banków lub innych dostępnych źródeł,
  • w informacjach uzyskanych w toku postępowania w sprawie zawarcia nielegalnych porozumień cenowych.

Zobowiązani do przestrzegania tajności danych podatkowych, zgodnie z zakresem funkcjonowania tajemnicy skarbowej, są:

  • urzędnicy pracujący w urzędach skarbowych oraz izbach skarbowych,
  • funkcjonariusze celni i pracownicy urzędów celnych oraz izb celnych,
  • wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa
  • pracownicy urzędów wojewódzkich, miejskich, gminnych, powiatowych,
  • członkowie samorządowych kolegiów odwoławczych,
  • pracownicy biur kolegiów odwoławczych,
  • minister finansów oraz pracownicy Ministerstwa Finansów,
  • osoby do spraw finansów lub w innych organach podatkowych,
  • przedstawiciele obcej władzy obecni w toku czynności kontrolnych w związku z prowadzeniem równoczesnych kontroli.

W stosunku do pracowników, którzy niegdyś pracowali np. w urzędach skarbowych, nawet po ustaniu stosunku pracy, zakończeniu stażu lub praktyk, nadal trwa obowiązek zachowania tajemnicy skarbowej. Do jej przestrzegania powołane są także wszystkie inne osoby, którym udostępniono informacje objęte tajemnicą skarbową, chyba że inne przepisy na to zezwalają.

Funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu lub izby celnej może mieć w toku prowadzonego postępowania podatkowego dostęp do informacji pochodzących z banku, z innej instytucji finansowej, informacji uzyskanych z banku lub instytucji mających siedzibę na terytorium państw członkowskich. Nie jest to aktem złamania tajemnicy skarbowej.

Udostępnianie akt podatkowych

W niektórych przypadkach naczelnicy urzędów skarbowych mogą podjąć decyzję, podobnie jak naczelnicy urzędów celnych, o udostępnieniu akt zawierających informacje podatkowe. Zrobią to na polecenie m.in.:

  • ministra finansów, dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej, jeśli jest to konieczne w toku postępowania podatkowego, postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe lub postępowania kontrolnego prowadzonego w urzędzie skarbowym lub urzędzie celnym,
  • innego naczelnika urzędu skarbowego lub celnego lub organów kontroli skarbowej - w przypadku wszczęcia postępowań podatkowych lub karnych,
  • generalnego inspektora informacji finansowej - na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
  • sądu lub prokuratora, przy powołaniu się na toczące postępowanie,
  • rzecznika praw obywatelskich, przy jego udziale w postępowaniu przed sądem administracyjnym,
  • prokuratora generalnego - na jego wniosek,
  • służb ochrony państwa, Agencji Wywiadu, Centralnego Biuru Antykorupcyjnego, Policji, Żandarmerii Wojskowej, Straży Granicznej, Służby Więziennej i ich posiadających pisemne upoważnienie funkcjonariuszy lub żołnierzy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania sprawdzającego na podstawie przepisów o ochronie informacji niejawnych,
  • CBA w zakresie czynności kontrolnych.

Plany resortu finansów

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt ustawy z 20 września 2017 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z projektem przyjętym przez rząd Prawa i Sprawiedliwości, Ministerstwo Finansów w najbliższej przyszłości ma mieć możliwości publikowania w internecie informacji dotyczących elementarnych danych podatkowych największych przedsiębiorców. Szacuje się, że zmiana ta ma dotyczyć około 2 tys. podatników, w tym największych podatników podatku dochodowego od osób prawnych, których wartość przychodu w danym roku podatkowym przekroczyła równowartość 50 mln euro oraz grup kapitałowych.

Do wiadomości publicznej mają być podawane takie dane jak:

  • wysokość przychodów i kosztów ich uzyskania,
  • wysokość dochodów,
  • podstawa opodatkowania,
  • należny fiskusowi podatek.

Celem wprowadzenia jawności takich informacji podatkowych dotyczących największych firm jest zwiększenie poziomu transparentności prowadzenia działalności.

Nowelizacja ma wejść w życie z początkiem przyszłego roku.

Krytyka środowisk przedsiębiorców

Zdaniem pracodawców RP, działania podejmowane przez resort finansów zmierzające do publikowania danych podatkowych i poddawania ich ocenie przez opinię publiczną, doprowadzą do sytuacji bezpodstawnego oskarżania przedsiębiorców o stosowanie agresywnej polityki optymalizacji podatkowej.