Darowizna od brata z majątku wspólnego jego i jego żony - co z podatkiem?


Uzyskana darowizna może rodzić obowiązek zapłaty podatku należnego fiskusowi i wykazania jej w rocznej deklaracji podatkowej PIT. Istnieje jednak możliwość uniknięcia opłacenia podatku od darowizny, jeśli została ona dokonana w obrębie najbliższej rodziny. Co jednak z darowizną, którą przekazuje brat bratu lub brat siostrze, ale pochodzi ona z majątku wspólnego małżeńskiego - jego i żony? Czy tutaj też będzie ważne zwolnienie podatkowe przewidziane dla najbliższej rodziny obdarowanego?

 

Darowizna w przepisach podatkowych

Z darowizną mamy do czynienia przy przekazywaniu w trybie całkowicie nieodpłatnym, bez oczekiwania niczego w zamian, rzeczy lub środków pieniężnych innej osobie fizycznej lub organizacji. Stronami darowizny jest obdarowany i darczyńca. Wszelkie warunki wręczania darowizn wskazano w ustawie o podatku od spadków i darowizn.

W przepisach podatkowych istnieje ulga dla darczyńców, jeśli dokonują oni darowizny na rzecz kościoła czy organizacji charytatywnej. Mogą wówczas zmniejszyć wysokość podatku należnego fiskusowi o wartość lub kwotę darowizny, choć mają możliwość uwzględnienia w swoim rocznym rozliczeniu podatkowym z tytułu dokonanej darowizny jedynie do 6 proc. kwoty dochodu.

Obdarowany z kolei może mieć obowiązek uiszczenia z tytułu uzyskanej darowizny podatku należnego fiskusowi, choć są też zwolnienia z jego opłacania.

Darowizna bez podatku dla najbliższej rodziny

Zwolnienie od opłacania podatku od darowizn obowiązuje w przypadku przekazywania ich w obrębie najbliższej rodziny, czyli tzw. I grupy podatkowej. Wówczas obdarowany ma prawo skorzystać z nielimitowanej ulgi w podatku od spadków i darowizn. Zestawienie roczne PIT obdarowanego nie będzie musiało wykazywać w ogóle darowizny, jeśli zmieści się ona w kwocie wolnej od podatku, która dla poszczególnych grup podatkowych wynosi:

  • 9.637 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;
  • 7.276 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;
  • 4.902 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Do I grupy podatkowej zgodnie z przepisami dotyczącymi podatku od spadków i darowizn, wlicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

Do II grupy podatkowej zaliczani będą na podstawie aktualnej ustawy o podatku od spadków i darowizn: zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych.

Darowizny przekazane w okresie 5 kolejnych lat, następujących po sobie, sumują się ze sobą, jeśli przekazywane są od tej samej osoby. W odniesieniu do zsumowanej kwoty darowizny oblicza się w takim przypadku podatek należny fiskusowi. Wyższe darowizny należy wykazać w rozliczeniu rocznym.

Ulga na darowiznę będzie obowiązywała, jeśli obdarowany zgłosi fakt jej otrzymania do urzędu skarbowego.

Podatek od darowizny

Jeśli darowizna nie stanowi podstawy do skorzystania przez podatnika ze zwolnienia podatkowego, musi on opłacić podatek na rzecz fiskusa. Podatnik powinien odprowadzić podatek w wysokości właściwej dla jego grupy podatkowej. W przypadku najbliższej rodziny będzie to podatek w wysokości:

  • 3 proc. nadwyżki ponad kwotę wolną od podatku 10 278 zł,
  • 308,30 zł i 5 proc. nadwyżki ponad 10 278 zł - w przypadku darowizn w kwocie pomiędzy 10 278 – 20 556 zł,
  • 822,20 zł i 7 proc. nadwyżki ponad 20 556 zł. - w przypadku darowizn w kwocie ponad 20 556 zł.

Darowizna od brata, ale z majątku wspólnego

Darowizna dokonywana od brata dla rodzeństwa powinna być zwolniona z podatku, ale sytuacja diametralnie się zmienia, jeśli przedmiot lub środki finansowe w ramach darowizny pochodzą z jego wspólnego majątku małżeńskiego.

Środki finansowe lub przedmiot darowizny pochodzące z majątku brata i jego żony przekazywany siostrze czy bratu, mogą podlegać opodatkowaniu, jako że bratowa nie jest wymieniona na liście krewnych, w przypadku których darowizna będzie zwolniona od podatku. Niemniej bywa, że środki te i sama darowizna pochodząca ze wspólnego majątku brata i jego żony będą objęte zwolnieniem, jeśli darowizna jest dokonywana przez brata i np. jego imię i nazwisko widnieje na przelewie bankowym (dokument akceptowany przy potwierdzaniu faktu dokonania darowizny). Nie ma przy tym znaczenia na gruncie prawa podatkowego, że środki przekazywane przez brata pochodzą z jego majątku wspólnego małżeńskiego.

Zgodnie z prawem jednostronna czynność prawna powinna być dokonana przez małżonka za zgodą drugiego, jeśli panuje pomiędzy nimi wspólność majątkowa małżeńska. Wyrażenie takiej zgody nie jest przy tym jednoznaczne, że małżonka staje się stroną umowy darowizny.

Dlatego najlepiej z punktu widzenia obdarowanego jest, aby darowizny dokonywał brat, a nie brat wraz z małżonką.